Van ontleden naar samenvoegen
Ontleden betekent dat je iets uit elkaar haalt om te kijken hoe het in elkaar zit. Als je een bloem ontleedt, dan zie je hoeveel kroonbladeren en keelbladeren de bloem heeft, hoe de helmknoppen en helmdraden aan elkaar hangen en alles wederom verbonden is met de stamper.
Ontleden noem je ook, wat de anatomist in de ontleed- of snijkamer doet, om te zien hoe de organen, vaten, spieren, botten van het menselijk lichaam in elkaar zitten. En ook de techniek waarmee een slager dieren zorgvuldig in stukken deelt heet ontleden.
En ook de taalwetenschapper ontleedt de taal door zinnen in stukjes te verdelen om de grammaticale regels te ontdekken.
In ieder geval sta je na het ontleden met een berg losse stukjes, elementen, onderdelen.
En je hebt door het ontleden de kennis verworven hoe alles ooit in elkaar heeft gezeten.
(Dat is wetenschap: kapot maken in ruil voor inzicht.)
Dat is mooi. De vraag is echter, of je de puzzel vervolgens ook zonder meer weer in elkaar kunt zetten? Kun je als je kunt ontleden automatisch ook samenvoegen? Is synthese niets anders dan een omgekeerde analyse? Ik heb er zo mijn twijfels.
Het lijkt mij in ieder geval handig en nodig, om op het gebied van taalverwerving vooral ook het samenvoegen te oefenen. Want dat is wat je uiteindelijk wilt bereiken: zinnen maken, vloeiend spreken, leuke en correcte teksten schrijven.
Oefening
Deze oefening is geschikt om woorden tot zinnen samen te voegen en daarbij de inzichten van het ontleden toe te passen. Het werkt als volgt:
- Kies een woord uit kolom 1.
- Kies een woord uit kolom 2.
- Kies twee woorden uit kolom 3.
- Vervoeg het werkwoord uit kolom 2 zo dat het bij het onderwerp uit kolom 1 past.
- Vervoeg de woorden uit kolom 3 door te vragen
-
- Aan/voor wie? ➜ 3de naamval
- Wat? ➜ 4de naamval
- Maak zoveel mogelijke zinnen.
- Voeg woorden, die je vaak moet gebruiken toe aan de tabel en oefen deze op dezelfde manier.
Voorbeeld
